Είσοδος χωρίς αναμονή διαθέσιμη Τι θα δείτε στο εσωτερικό του σπιτιού του Victor Horta
Το σπίτι και το στούντιο που έκτισε ο Victor Horta για τον εαυτό του μεταξύ 1898 και 1901, από το κλιμακοστάσιο κάτω από τον υαλογραφικό φεγγίτη έως τον όροφο των σχεδιαστών.
Ο Victor Horta, ο Βρυξελλιώτης αρχιτέκτονας που θεωρείται πρόδρομος της Art Nouveau, έκτισε αυτό το σπίτι και το διπλανό στούντιο για τον εαυτό του μεταξύ 1898 και 1901. Σήμερα περπατάτε και στα δύο, ξεκινώντας από την αίθουσα εισόδου του σπιτιού και τελειώνοντας στις αίθουσες όπου εργάζονταν οι σχεδιαστές του. Η επίσκεψη είναι αυτοκαθοδηγούμενη και διαρκεί περίπου μία ώρα και τέταρτο. Αυτός ο οδηγός ακολουθεί τη διαδρομή όροφο προς όροφο, εξηγεί τι να προσέξετε στα υλικά και στις λεπτομέρειες, και περιγράφει πώς ένα ιδιωτικό σπίτι έγινε μουσείο που περιλαμβάνεται στον κατάλογο της UNESCO. Το τηλέφωνό σας μένει σε ντουλάπι, οπότε αυτός είναι επίσης ένας οδηγός για το τι να προσέξετε με τα ίδια σας τα μάτια.
Δύο κτίρια, μία διαδρομή
Το 1898 ο Horta αγόρασε δύο οικόπεδα δίπλα-δίπλα στην rue Américaine. Στο ένα έκτισε το οικογενειακό του σπίτι, στον αριθμό 25· στο άλλο, το στούντιό του, στον αριθμό 23. Και τα δύο ολοκληρώθηκαν το 1901, στο απόγειο της Art Nouveau.
Το σπίτι είναι το μέρος για το οποίο έρχονται οι περισσότεροι: οι αίθουσες υποδοχής, το κλιμακοστάσιο και οι ιδιωτικοί όροφοι από πάνω. Το στούντιο είναι πιο λιτό και χτίστηκε για εργασία. Σήμερα φιλοξενεί εκθέσεις που εξηγούν την αρχιτεκτονική του Horta και την αποκατάσταση του κτιρίου.
Φτάνετε και στα δύο μέσω του αριθμού 27, του γειτονικού σπιτιού που έκτισε το 1900 ο Jules Brunfaut και μετατράπηκε το 2016 σε χώρο υποδοχής, πωλητήριο και χώρο περιοδικών εκθέσεων του μουσείου. Η μεταφορά αυτών των λειτουργιών έξω από τα ιστορικά κτίρια άνοιξε περισσότερες από τις αρχικές αίθουσες στους επισκέπτες.
Ο Horta ήταν στα τέλη της τρίτης δεκαετίας της ζωής του όταν αγόρασε τα οικόπεδα, και είχε ήδη σχεδιάσει το Hôtel Tassel και το Hôtel van Eetvelde. Το δικό του σπίτι ήρθε στη μέση της δεκαετίας που το μουσείο περιγράφει ως την πιο παραγωγική του, 1893 έως 1903.
Αίθουσα εισόδου και σαλόνι
Το σπίτι ξεκινά με μια αίθουσα εισόδου και ένα σαλόνι, τους χώρους όπου υποδέχονταν για πρώτη φορά τους επισκέπτες του ο Horta. Δίνουν τον τόνο για όλα όσα βρίσκονται παραπάνω: ξύλο, γυαλί και μέταλλο να συνεργάζονται αρμονικά, και διάκοσμος που μοιάζει να αναδύεται από την ίδια τη δομή αντί να έχει απλώς προστεθεί σε αυτήν.
Προσέξτε την εξώπορτα από μέσα, όπου τα φωτιστικά υαλοστάσια αφήνουν το φως να μπει στην αίθουσα. Κοιτάξτε και κάτω και πάνω καθώς προχωράτε, γιατί το σπίτι χρησιμοποιεί ψηφιδωτό, τοιχογραφία και ταπετσαρία σε όλους τους χώρους του, και οι επιφάνειες αλλάζουν από το ένα δωμάτιο στο επόμενο.
Αυτά τα πρώτα δωμάτια είναι επίσης εκεί όπου θα εξοικειωθείτε με τη διαδρομή. Χρησιμοποιήστε εδώ τον έντυπο οδηγό σας για να προσανατολιστείτε πριν αρχίσετε να ανεβαίνετε· δεν υπάρχει ηχητικός οδηγός, οπότε ο οδηγός και τα κείμενα των δωματίων είναι τα σχόλιά σας.
Η αίθουσα και το σαλόνι εισάγουν επίσης την αρχή πάνω στην οποία στηρίζεται ολόκληρο το σπίτι: οι χώροι ανοίγονται ο ένας στον άλλον αντί να βρίσκονται πίσω από κλειστούς διαδρόμους, και σας οδηγούν προς τη σκάλα, όπου το σπίτι πραγματικά ανοίγεται.
Ο bel étage και το κλιμακοστάσιο
Ακολουθεί ο bel étage, ο κύριος όροφος υποδοχής. Τα δωμάτιά του είναι διατεταγμένα γύρω από το κλιμακοστάσιο, το οποίο φωτίζεται από ψηλά μέσα από το γυαλί ενός φαναριού-φεγγίτη. Οι εσωτερικοί χώροι ακτινοβολούν από τη σκάλα, έτσι οι σκάλες δεν είναι απλώς ένας τρόπος μετάβασης μεταξύ ορόφων· είναι το κέντρο γύρω από το οποίο οργανώνεται ολόκληρο το σπίτι.
Τα σιδερένια κιγκλιδώματα καμπυλώνουν προς τα πάνω προς ένα τοξωτό βιτρό φεγγίτη. Ο Horta άφησε τη σιδερένια δομή εκτεθειμένη σε τμήματα του σπιτιού, μια σκόπιμη επιλογή σε μια εποχή που το σίδερο δεν χρησιμοποιούνταν συνήθως ως δομικό υλικό στην Ευρώπη. Εδώ είναι ταυτόχρονα το στήριγμα και η διακόσμηση.
Οι τοίχοι που πλαισιώνουν τη σκάλα φέρουν ένα από τα μεγαλύτερα έργα sgraffito στην Ευρώπη, μια τεχνική κατά την οποία το επάνω στρώμα σοβά ξύνεται για να αποκαλυφθεί ένα αντίθετο στρώμα από κάτω. Πάρτε τον χρόνο σας στις σκάλες. Το όριο των 15 ατόμων ανά ώρα εισόδου κρατά τον αριθμό χαμηλό, ώστε να μπορείτε να σταματήσετε και να κοιτάξετε χωρίς να καθυστερήσετε κανέναν για πολύ.
Τα δωμάτια του bel étage ήταν φτιαγμένα για υποδοχή επισκεπτών, και η διάταξη το δείχνει: κινείστε από τον έναν χώρο στον επόμενο γύρω από το κλιμακοστάσιο αντί κατά μήκος ενός διαδρόμου. Η φράση της UNESCO για την ανοιχτή κάτοψη και τη διάχυση του φωτός αποκτά το πλήρες νόημά της όταν στέκεστε εδώ.
Ξύλο, γυαλί, μέταλλο και χρώμα
Το μουσείο περιγράφει το εσωτερικό ως αρμονία αντιθέσεων: πολύτιμα ξύλα, βιτρό, μεταλλοτεχνία και μια φθινοπωρινή παλέτα. Η ξυλογλυπτική είναι πλούσια σκαλισμένη και αφημένη φυσική, ώστε να αναδεικνύονται τα νερά και η ποιότητα της ξυλείας.
Μεγάλο μέρος των επίπλων είναι ενσωματωμένο, και η διακόσμηση σε τοίχους, εξαρτήματα και επιπλώσεις αντλεί τις γραμμές της από τη φύση εν κινήσει. Ο Horta σχεδίασε ακόμη και τα μικρά πράγματα για αυτό το σπίτι, μέχρι τις κρεμάστρες, τα πόμολα και τα φωτιστικά. Μόλις τα προσέξετε, θα συνεχίσετε να τα εντοπίζετε.
Δεν προέρχεται κάθε αντικείμενο που εκτίθεται από το ίδιο το σπίτι. Από το 1969 τα δωμάτια έχουν αποκατασταθεί και επιπλωθεί με έπιπλα και αντικείμενα που μεταφέρθηκαν από αλλού για να αντικατοπτρίζουν πιστά την εποχή, μαζί με μόνιμη έκθεση έργων του Horta και των συγχρόνων του και έγγραφα για τη ζωή και την εποχή του.
Εδώ είναι που ο κανόνας του «μη αγγίζετε» έχει τη μεγαλύτερη σημασία. Σκαλιστό ξύλο, γυαλί και διακοσμημένες επιφάνειες τοίχων βρίσκονται όλα σε απόσταση ενός χεριού, και μόνο η χειρολισθήρα της σκάλας επιτρέπεται να κρατηθεί. Ένας από τους λόγους που απαγορεύεται η φωτογράφιση είναι η αποφυγή τυχαίας επαφής ακριβώς με αυτές τις επιφάνειες.
Οι όροφοι της οικογένειας και τα δωμάτια των υπηρετών
Από τον πρώτο όροφο και πάνω, το σπίτι γίνεται ιδιωτικό. Υπάρχει ένα μπουντουάρ και ένα οικογενειακό καθιστικό, καθώς και υπνοδωμάτια για τον Horta, τη σύζυγό του, την κόρη του και φίλους που έμεναν εκεί.
Αυτά τα δωμάτια είναι μικρότερα και πιο ήσυχα από τον bel étage, αλλά η ίδια σκέψη τα διατρέχει: ενσωματωμένα έπιπλα, φυσικές φόρμες στις λεπτομέρειες, και το κλιμακοστάσιο παραμένει το σημείο αναφοράς καθώς ανεβαίνετε.
Οι υπηρέτες ζούσαν κάτω από τη στέγη. Όταν φτάσετε στην κορυφή, θα έχετε μια αίσθηση των 375 σκαλοπατιών που περιλαμβάνει η πλήρης διαδρομή, κατανεμημένων σε τρεις σκάλες, και του πόσο μεγάλο μέρος της οικογενειακής ζωής ήταν οργανωμένο κάθετα γύρω από μία μόνο σκάλα.
Προσέξτε πώς αλλάζει η κλίμακα σε σύγκριση με τον όροφο από κάτω. Τα ιδιωτικά δωμάτια έχουν οικιακές διαστάσεις, και τα ίδια υλικά χρησιμοποιούνται με πιο κοντινό, πιο ήσυχο τρόπο.
Το στούντιο
Το στούντιο στο Νο. 23 σχεδιάστηκε γύρω από την εργασία ενός αρχιτεκτονικού γραφείου. Το ισόγειό του ήταν αρχικά αφιερωμένο στη διοίκηση. Από εκεί ανεβαίνετε στο δωμάτιο καπνίσματος, όπου ο Horta δεχόταν πελάτες, και δίπλα του το δικό του γραφείο, που ανοίγει στον κήπο.
Ο δεύτερος όροφος, γεμάτος φως, ήταν ο όροφος των σχεδιαστών, όπου οι βοηθοί του Horta μετέτρεπαν τις ιδέες και τις λεπτομέρειές του σε σχέδια. Στο υπόγειο, ένα εργαστήριο γλυπτικής μετέτρεπε αυτά τα σχέδια σε τρισδιάστατες φόρμες. Ακόμη και σε αυτό το πιο απλό κτίριο ο Horta πειραματίστηκε: η σκάλα του στούντιο αξιοποιεί το φως της ημέρας με αυτό που το μουσείο αποκαλεί ευφυή μηχανισμό.
Σήμερα τα πρώην γραφεία και εργαστήρια φιλοξενούν εκπαιδευτικές εκθέσεις. Εξηγούν πώς λειτουργούσε το γραφείο, πώς αποκαταστάθηκε το κτίριο και ευρύτερα τη ζωή και την καριέρα του Horta. Το στούντιο κλείνει για τους επισκέπτες 30 λεπτά πριν κλείσει το μουσείο, οπότε μια καθυστερημένη είσοδος σας αφήνει λιγότερο χρόνο εδώ.
Το στούντιο σάς βοηθά επίσης να διαβάσετε το σπίτι που μόλις διασχίσατε. Τα σχέδια που γίνονταν στο επίπεδο των σχεδιαστών και οι φόρμες που κατασκευάζονταν στο εργαστήριο γλυπτικής ήταν ο τρόπος με τον οποίο οι ιδέες και οι λεπτομέρειες του Horta επεξεργάζονταν προτού γίνουν ξύλο, γυαλί και μέταλλο.
Από ιδιωτική κατοικία σε μουσείο
Ο Horta έζησε και εργάστηκε εδώ για λιγότερο από 20 χρόνια. Το 1919, καθώς η Art Nouveau έχανε το κύρος της, πούλησε το σπίτι και το στούντιο και μετακόμισε στη λεωφόρο Louise.
Το 1961 ο δήμος του Saint-Gilles αγόρασε το σπίτι, με την παρότρυνση του Jean Delhaye, πρώην μαθητή του Horta. Το μουσείο άνοιξε το 1969, και το 1971 το στούντιο ενώθηκε ξανά με το σπίτι, γι' αυτό σήμερα μπορείτε να περπατήσετε από το ένα στο άλλο.
Μια δεύτερη εκστρατεία αποκατάστασης πραγματοποιήθηκε από το 1989 έως το 2014, υπό την καθοδήγηση της Françoise Aubry και της Barbara Van der Wee, επιστρέφοντας το σπίτι στην αρχική του λαμπρότητα και προσαρμόζοντάς το παράλληλα στις απαιτήσεις ενός μουσείου. Η αποκατάσταση αναγνωρίστηκε το 2014 με το Βραβείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ευρωπαϊκής Ένωσης / Europa Nostra. Η μετατροπή του διπλανού παραρτήματος το 2016 μετέφερε τις υπηρεσίες επισκεπτών έξω από τις ιστορικές αίθουσες.
Το χρονικό του ίδιου του μουσείου περιγράφει την ιστορία ως μια πορεία από την αδιαφορία στη γοητεία: ένα σπίτι εγκαταλελειμμένο όταν το στυλ του έπεσε σε δυσμένεια, που στη συνέχεια αγοράστηκε, αποκαταστάθηκε και άνοιξε στο κοινό τις δεκαετίες που ακολούθησαν.
Γιατί η UNESCO κατέγραψε το σπίτι
Το 2000 η UNESCO πρόσθεσε το σπίτι και το στούντιο στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς μαζί με τρία άλλα αρχοντικά των Βρυξελλών του Horta: Hôtel Tassel, Hôtel Solvay και Hôtel van Eetvelde. Η εγγραφή φέρει τον τίτλο Major Town Houses of the Architect Victor Horta.
Το σκεπτικό της UNESCO βασίζεται σε αυτό που βλέπετε στο εσωτερικό: ανοιχτή διάταξη, φως που απλώνεται σε όλο το κτίριο και διακοσμητικές καμπύλες συνδεδεμένες με την ίδια τη δομή. Τα τέσσερα σπίτια επιλέχθηκαν για την αρχιτεκτονική τους σημασία αλλά και για την κατάσταση διατήρησής τους.
Ο Horta (1861–1947) δημιούργησε το πιο εφευρετικό έργο του σε μία μόνο δεκαετία, από το 1893 έως το 1903, και σε απόσταση περίπου πέντε χιλιομέτρων από αυτό το σπίτι. Αργότερα απομακρύνθηκε από την Art Nouveau προς την Art Deco. Από τα τέσσερα καταγεγραμμένα σπίτια, αυτό είναι το μόνο που σχεδίασε για τον εαυτό του.
Στεκόμενοι στο εσωτερικό, ο δεύτερος λόγος γίνεται σαφής. Μετά την αποκατάσταση που πραγματοποιήθηκε από το 1989 έως το 2014, το εσωτερικό βρίσκεται σε κατάσταση που σας επιτρέπει να δείτε τις προθέσεις του Horta με τα μάτια σας αντί να τις φαντάζεστε.
Πριν μπείτε
Η διαδρομή περιλαμβάνει τρεις σκάλες, 375 σκαλοπάτια και στενούς διαδρόμους. Το ιστορικό σπίτι και το ατελιέ δεν είναι προσβάσιμα σε χρήστες αναπηρικών αμαξιδίων και το μουσείο δεν συνιστά την επίσκεψη σε άτομα με μειωμένη κινητικότητα ή αναπνευστικά προβλήματα.
Η φωτογράφηση δεν επιτρέπεται στο εσωτερικό και το τηλέφωνο, η τσάντα και το παλτό σας τοποθετούνται σε δωρεάν φωριαλό στην υποδοχή. Υπολογίστε περίπου μία ώρα και ένα τέταρτο και επιλέξτε ώρα εισόδου που αφήνει χρόνο για το ατελιέ στο τέλος της διαδρομής.
Φτάστε στην 27 rue Américaine λίγο πριν από την ώρα εισόδου σας, καθώς πρώτα έρχονται τα φωριαλά. Θα σας δοθεί έντυπος οδηγός στα αγγλικά, τα γαλλικά ή τα ολλανδικά και κάθε αίθουσα διαθέτει επεξηγηματικά κείμενα σε αυτές τις τρεις γλώσσες.
Αν έρχεστε με παιδιά, τα παιδιά κάτω των 12 ετών πρέπει να συνοδεύονται καθ' όλη τη διάρκεια από υπεύθυνο ενήλικα και τίποτα στη διαδρομή δεν επιτρέπεται να αγγιχθεί. Για βρέφη, υπάρχει αλλαξιέρα στην προσβάσιμη τουαλέτα δίπλα στην υποδοχή.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο χρόνο χρειάζεται για να δει κανείς το σπίτι του Victor Horta;
Περίπου μία ώρα και ένα τέταρτο κατά μέσο όρο. Η επίσκεψη είναι αυτοκαθοδηγούμενη, οπότε εσείς ορίζετε τον ρυθμό, αλλά το ατελιέ στο τέλος της διαδρομής κλείνει 30 λεπτά πριν κλείσει το μουσείο.
Είναι τα έπιπλα αυθεντικά;
Ορισμένα από αυτά. Από το 1969 οι αίθουσες έχουν επιπλωθεί με κομμάτια του Horta και των συγχρόνων του, μαζί με έπιπλα και αντικείμενα που τοποθετήθηκαν για να αποτυπώσουν την εποχή. Στοιχεία όπως πόμολα, γάντζοι για παλτό και φωτιστικά σχεδιάστηκαν για το σπίτι.
Βλέπει κανείς και το ατελιέ μαζί με το σπίτι;
Ναι. Η διαδρομή συνεχίζεται από το σπίτι στο διπλανό ατελιέ, συμπεριλαμβανομένου του καπνιστηρίου, του γραφείου του Horta, του ορόφου των σχεδιαστών και του εργαστηρίου γλυπτικής στο υπόγειο, όπου σήμερα φιλοξενούνται εκθέσεις για το έργο του.
Πότε χτίστηκε το σπίτι του Horta;
Μεταξύ 1898, όταν ο Horta αγόρασε τα δύο οικόπεδα, και 1901, όταν ολοκληρώθηκαν το σπίτι και το ατελιέ. Τα πούλησε το 1919 και το μουσείο άνοιξε το 1969.
Είναι το Μουσείο Horta Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO;
Ναι. Από το 2000 είναι εγγεγραμμένο μαζί με τα Hôtel Tassel, Hôtel Solvay και Hôtel van Eetvelde ως οι Μείζονες Αστικές Κατοικίες του Αρχιτέκτονα Victor Horta.
Πόσα σκαλοπάτια υπάρχουν;
Η διαδρομή περιλαμβάνει τρεις σειρές σκαλοπατιών και 375 σκαλιά, με στενούς διαδρόμους. Τα ιστορικά κτίρια δεν είναι προσβάσιμα σε αναπηρικό αμαξίδιο· μόνο το σύγχρονο παράρτημα είναι.
Υπάρχει ξενάγηση στο σπίτι;
Όχι με ατομικό εισιτήριο. Η επίσκεψη είναι αυτοκαθοδηγούμενη, με έντυπο οδηγό στα αγγλικά, τα γαλλικά ή τα ολλανδικά. Ομάδες επτά ατόμων και άνω πρέπει να κανονίσουν ξενάγηση απευθείας με το μουσείο.