Wejście bez kolejki Co zobaczysz w domu Victora Horty
Dom i pracownia, które Victor Horta zbudował dla siebie w latach 1898–1901 — od klatki schodowej pod witrażowym świetlikiem po piętro rysowników.
Victor Horta, brukselski architekt uważany za prekursora secesji, zbudował ten dom oraz sąsiadującą z nim pracownię dla siebie w latach 1898–1901. Dziś przechodzi się przez oba budynki, zaczynając w holu wejściowym domu, a kończąc w pomieszczeniach, w których pracowali jego rysownicy. Zwiedzanie jest samodzielne i trwa około godziny i kwadransa. Ten przewodnik prowadzi trasą piętro po piętrze, wyjaśnia, na co zwrócić uwagę w materiałach i detalach, i opowiada, jak prywatny dom stał się muzeum wpisanym na listę UNESCO. Telefon zostaje w szafce, więc to także przewodnik po tym, na co patrzeć własnymi oczami.
Dwa budynki, jedna trasa
W 1898 roku Horta kupił dwie sąsiadujące działki przy rue Américaine. Na jednej zbudował dom rodzinny pod numerem 25, na drugiej pracownię pod numerem 23. Oba ukończono w 1901 roku, w szczycie rozkwitu secesji.
Dom to część, po którą przychodzi większość zwiedzających: reprezentacyjne sale, klatka schodowa i prywatne piętra powyżej. Pracownia jest skromniejsza i powstała do pracy. Dziś mieszczą się w niej ekspozycje przybliżające architekturę Horty i renowację budynku.
Do obu budynków wchodzi się przez nr 27 — sąsiedni dom zbudowany w 1900 roku przez Jules'a Brunfauta i przekształcony w 2016 roku w recepcję muzeum, sklep i przestrzeń wystaw czasowych. Przeniesienie tych funkcji poza zabytkowe budynki otworzyło zwiedzającym więcej oryginalnych pomieszczeń.
Horta miał pod koniec trzydziestki, gdy kupił działki, a miał już za sobą projekty Hôtel Tassel i Hôtel van Eetvelde. Jego własny dom powstał w środku dekady, którą muzeum opisuje jako jego najbardziej twórczą, przypadającej na lata 1893–1903.
Hol wejściowy i salon
Dom rozpoczyna się od holu wejściowego i salonu – pomieszczeń, w których po raz pierwszy przyjmowani byli goście Horty. Nadają one ton wszystkiemu, co znajduje się powyżej: drewno, szkło i metal współgrają ze sobą, a ornament zdaje się wyrastać z konstrukcji, a nie być do niej dodany.
Zwróć uwagę na drzwi frontowe od wewnątrz, gdzie szklane panele w ołowianej oprawie wpuszczają światło do holu. Patrz zarówno w dół, jak i w górę, gdy idziesz, ponieważ dom wykorzystuje mozaiki, freski i tapety w swoich przestrzeniach, a powierzchnie zmieniają się z jednego pokoju do drugiego.
Te pierwsze sale to również miejsce, w którym oswoisz się z trasą. Skorzystaj z papierowego przewodnika, aby zorientować się w przestrzeni, zanim zaczniesz się wspinać; nie ma audioprzewodnika, więc przewodnik i opisy w salach są Twoim komentarzem.
Sala i salon wprowadzają także zasadę rządzącą całym domem: przestrzenie otwierają się jedna na drugą, zamiast kryć się za zamkniętymi korytarzami, i prowadzą dalej ku klatce schodowej, gdzie dom naprawdę się otwiera.
Pierwsze piętro i klatka schodowa
Dalej znajduje się bel étage, główna kondygnacja reprezentacyjna. Jej pomieszczenia rozmieszczono wokół klatki schodowej, doświetlonej z góry przez szkło świetlika latarni. Wnętrza promieniują od klatki schodowej, więc schody nie są tylko drogą między piętrami; stanowią centrum, wokół którego zorganizowany jest cały dom.
Żelazne balustrady wznoszą się łukiem ku przeszklonemu dachowi z witrażami. Horta pozostawił żelazną konstrukcję odsłoniętą w niektórych częściach domu — świadomy wybór w czasach, gdy żelazo nie było w Europie powszechnie stosowane jako materiał konstrukcyjny. Tutaj jest ono zarówno podporą, jak i ozdobą.
Ściany wyłożone wzdłuż klatki schodowej zdobi jedno z największych dzieł sgraffito w Europie – technika polegająca na zdrapywaniu wierzchniej warstwy tynku, aby odsłonić kontrastującą warstwę pod spodem. Nie spiesz się na schodach. Limit 15 osób na jedno wejście w wyznaczonym czasie utrzymuje niewielką liczbę zwiedzających, dzięki czemu możesz się zatrzymać i rozejrzeć, nie wstrzymując na długo innych.
Pokoje na bel étage powstały z myślą o przyjmowaniu gości i układ wnętrz to potwierdza: przechodzi się z jednej przestrzeni do kolejnej wokół klatki schodowej, a nie wzdłuż korytarza. Słowa UNESCO o otwartym planie i rozchodzącym się świetle nabierają pełnego sensu właśnie tutaj.
Drewno, szkło, metal i kolor
Muzeum opisuje wnętrze jako harmonię kontrastów: szlachetne gatunki drewna, witraże, metaloplastyka i jesienna paleta barw. Bogato rzeźbione elementy drewniane pozostawiono w naturalnej postaci, dzięki czemu widoczne są usłojenie i jakość drewna.
Znaczna część mebli jest wbudowana, a ornamenty na ścianach, elementach wyposażenia i sprzętach czerpią swe linie z natury w ruchu. Horta zaprojektował dla tego domu nawet drobne przedmioty, aż po wieszaki na płaszcze, klamki i oprawy oświetleniowe. Gdy raz je zauważysz, będziesz dostrzegać je wciąż na nowo.
Nie każdy eksponowany przedmiot pochodzi z samego domu. Od 1969 roku wnętrza są restaurowane i umeblowane meblami oraz przedmiotami sprowadzonymi z zewnątrz, aby wiernie odzwierciedlić epokę, obok stałej ekspozycji dzieł Horty i jego współczesnych oraz dokumentów o jego życiu i czasach.
To tutaj zasada zakazu dotykania ma największe znaczenie. Rzeźbione drewno, szkło i zdobione powierzchnie ścian są na wyciągnięcie ręki, a dotknąć wolno wyłącznie poręczy schodów. Jednym z powodów zakazu fotografowania jest zapobieganie przypadkowemu kontaktowi właśnie z tymi powierzchniami.
Prywatne piętra rodziny i pokoje służby
Od pierwszego piętra w górę dom staje się prywatny. Znajduje się tu buduar i rodzinny salon oraz sypialnie dla Horty, jego żony, córki i przyjaciół, którzy przyjeżdżali z wizytą.
Te pokoje są mniejsze i cichsze niż bel étage, ale przebija przez nie ta sama myśl: wbudowane meble, naturalne formy w detalach, a klatka schodowa wciąż pozostaje punktem odniesienia podczas wspinaczki.
Służba mieszkała pod dachem. Gdy dotrzesz na szczyt, poczujesz, czym jest 375 stopni całej trasy, rozłożonych na trzy biegi schodów, i jak duża część życia rodzinnego była zorganizowana w pionie wokół jednej klatki schodowej.
Zwróć uwagę, jak zmienia się skala w porównaniu z piętrem poniżej. Prywatne pokoje mają domowe rozmiary, a te same materiały zastosowano w bliższy, cichszy sposób.
Pracownia
Pracownia pod numerem 23 została zaprojektowana wokół pracy biura architektonicznego. Jej parter pierwotnie przeznaczono na administrację. Stąd wchodzi się do palarni, gdzie Horta przyjmował klientów, a obok znajduje się jego własne biuro, które otwiera się na ogród.
Drugie piętro, pełne światła, było piętrem kreślarzy, gdzie asystenci Horty przekształcali jego pomysły i detale w rysunki. W piwnicy warsztat rzeźbiarski zamieniał te rysunki w trójwymiarowe formy. Nawet w tym prostszym budynku Horta eksperymentował: klatka schodowa pracowni czerpie światło dzienne dzięki temu, co muzeum nazywa pomysłowym rozwiązaniem.
Dziś dawne biura i warsztaty mieszczą ekspozycje dydaktyczne. Wyjaśniają, jak funkcjonowało biuro, jak budynek został odrestaurowany oraz szerzej — życie i karierę Horty. Pracownia zamyka się dla zwiedzających 30 minut przed zamknięciem muzeum, więc późne wejście pozostawia mniej czasu na jej zwiedzenie.
Pracownia pomaga też odczytać dom, który właśnie zwiedziłeś. Rysunki wykonane na piętrze kreślarzy i formy powstałe w pracowni rzeźbiarskiej były sposobem, w jaki pomysły i detale Horty dopracowywano, zanim stały się drewnem, szkłem i metalem.
Od prywatnego domu do muzeum
Horta mieszkał i pracował tutaj niespełna 20 lat. W 1919 roku, gdy secesja traciła znaczenie, sprzedał dom i pracownię i przeniósł się na avenue Louise.
W 1961 roku gmina Saint-Gilles kupiła dom za sprawą Jeana Delhaye'a, dawnego ucznia Horty. Muzeum otwarto w 1969 roku, a w 1971 roku pracownię ponownie połączono z domem — dlatego dziś można przechodzić z jednego do drugiego.
Druga kampania renowacyjna trwała od 1989 do 2014 roku pod kierownictwem Françoise Aubry i Barbary Van der Wee, przywracając domowi pierwotny blask i dostosowując go zarazem do wymogów muzeum. Renowację doceniono w 2014 roku Nagrodą Unii Europejskiej dla Dziedzictwa Kulturowego / Europa Nostra. Przekształcenie sąsiedniej oficyny w 2016 roku pozwoliło przenieść obsługę zwiedzających poza historyczne wnętrza.
Kronika samego muzeum opisuje tę historię jako drogę od obojętności do fascynacji: dom porzucony, gdy jego styl wyszedł z mody, a następnie kupiony, odrestaurowany i udostępniony publiczności w kolejnych dekadach.
Dlaczego UNESCO wpisało dom na listę
W 2000 roku UNESCO dodało dom i pracownię do Listy Światowego Dziedzictwa wraz z trzema innymi brukselskimi kamienicami Horty: Hôtel Tassel, Hôtel Solvay i Hôtel van Eetvelde. Wpis nosi tytuł Major Town Houses of the Architect Victor Horta.
Uzasadnienie UNESCO opiera się na tym, co widać wewnątrz: otwartym planie, świetle rozchodzącym się po całym budynku i dekoracyjnych krzywiznach złączonych z samą konstrukcją. Cztery domy wybrano ze względu na ich znaczenie architektoniczne, a także stan zachowania.
Horta (1861–1947) stworzył swoje najwynalazczsze dzieła w ciągu jednej dekady, od 1893 do 1903 roku, i w promieniu około pięciu kilometrów od tego domu. Później odszedł od secesji w stronę art déco. Spośród czterech wpisanych domów ten jest tym, który zaprojektował dla siebie.
Stojąc w środku, wyraźnie widać drugi powód. Po renowacji prowadzonej od 1989 do 2014 roku wnętrze jest w stanie, który pozwala samemu zobaczyć zamierzenia Horty, zamiast wyobrażać je sobie.
Zanim wejdziesz
Trasa obejmuje trzy kondygnacje schodów, 375 stopni i wąskie korytarze. Zabytkowy dom i pracownia nie są dostępne dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich, a muzeum odradza zwiedzanie osobom o ograniczonej mobilności lub z trudnościami w oddychaniu.
Wewnątrz nie wolno fotografować, a telefon, torbę i płaszcz zostawiasz w bezpłatnej szafce w recepcji. Zaplanuj około godziny i kwadransa i wybierz taką godzinę wejścia, która pozostawia czas na pracownię na końcu trasy.
Przyjdź na 27 rue Américaine nieco przed wyznaczoną godziną wejścia, ponieważ najpierw czekają szafki. Otrzymasz papierowy przewodnik w języku angielskim, francuskim lub niderlandzkim, a każda sala ma teksty objaśniające w tych trzech językach.
Jeśli przyjeżdżasz z dziećmi, osoby poniżej 12. roku życia muszą przez cały czas pozostawać pod opieką odpowiedzialnego dorosłego, a na trasie nie wolno niczego dotykać. Dla niemowląt dostępny jest przewijak w dostępnej toalecie obok recepcji.
Najczęściej zadawane pytania
Ile czasu zajmuje zwiedzanie domu Victora Horty?
Średnio około godziny i kwadransa. Zwiedzanie jest samodzielne, więc sam ustalasz tempo, ale pracownia na końcu trasy zamyka się 30 minut przed zamknięciem muzeum.
Czy meble są oryginalne?
Częściowo. Od 1969 roku pomieszczenia urządzane są meblami Horty i jego współczesnych wraz z meblami i przedmiotami wprowadzonymi dla oddania charakteru epoki. Elementy wyposażenia, takie jak klamki, wieszaki na płaszcze i oświetlenie, zostały zaprojektowane specjalnie dla tego domu.
Czy zwiedza się również pracownię, a nie tylko dom?
Tak. Trasa prowadzi z domu do sąsiedniej pracowni, obejmując palarnię, biuro Horty, piętro kreślarzy oraz piwniczną pracownię rzeźbiarską, w których obecnie prezentowane są wystawy poświęcone jego twórczości.
Kiedy zbudowano dom Horty?
Między 1898 rokiem, gdy Horta kupił dwie działki, a 1901 rokiem, gdy dom i pracownia zostały ukończone. Sprzedał je w 1919 roku, a muzeum otwarto w 1969 roku.
Czy Muzeum Horta jest wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO?
Tak. Od 2000 roku wraz z Hôtel Tassel, Hôtel Solvay i Hôtel van Eetvelde figuruje na liście jako Miejskie domy architekta Victora Horty.
Ile jest schodów?
Trasa obejmuje trzy biegi schodów i 375 stopni, z wąskimi korytarzami. Zabytkowe budynki nie są dostępne dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich; dostępna jest jedynie nowoczesna dobudówka.
Czy w domu dostępne jest zwiedzanie z przewodnikiem?
Nie w ramach biletu indywidualnego. Zwiedzanie odbywa się samodzielnie, z papierowym przewodnikiem w języku angielskim, francuskim lub niderlandzkim. Grupy liczące siedem lub więcej osób muszą zorganizować zwiedzanie z przewodnikiem bezpośrednio z muzeum.